انسدادهاى درونى و رگها را باز مىكند . قبض است اما نه بسيار شديد . اگر آب كاسنى با سفيداب و سركه را براى سرد گردانيدن جايى كه نياز به سردى داشته باشد بر آن بمالند تأثيرى شگفت‌آور دارد . مفاصل : ضمادش در بيمارى نقرس مفيد است . چشم : رمد گرم را دواست . شيرهء كاسنى بيابانى سفيدى چشم را مىزدايد . سينه : با آرد جو ضماد كنند تپش را علاج كند و قلب را نيرو بخشد . خيارچنبر را در آب كاسنى حل كنند و غرغره كنند ورم گلو از بين مىرود . اندامان غذا : دل بهم آمدن و هيجان صفرا را علاج كند و تقويت معده با او است . براى مداواى معده كه سوء مزاج گرم داشته باشد دواى بسيار خوبى است . كاسنى بيابانى براى معده از كاشتنى بهتر است . گويند در همه حالات با مزاج كبد سازگار است . و براى فروكش نمودن گرمى كارىتر است . براى مزاج سرد به اندازهء ساير سبزيهاى سرد زيان در بر ندارد . اندامان دفعى : كاسنى را با سركه خورند شكم بند آيد . و بويژه كاسنى بيابانى كه قبض‌تر است . تبها : علاج تب سه اندر ميان ( ربع ) و تبهاى سرد است . زهرها : كاسنى را اگر با بيخ كاسنى يا با قاوت ضماد سازند پادزهر كژدم و حشرات موذى و زنبور و مار و ( سام ابرص - وزغهء بيابانى ) است . هليون ( مارچوبه ) : ديسقوريدوس گويد : بعضى اين گياه را « ميان » و گاهى اسفاراعس و در بعضى جاها مواقينوس گويند . و كسانى پندارند كه اگر شاخ گوسفند نر را خرد كنند و در خاك كنند هليون از آن رويد . مزاج : جالينوس فرمايد : مزاجش معتدل است گرمىبخشى و سردىدهندگىاش در مارچوبه‌هاى سنگلاخى نمايان است . و من مىگويم : از گرم‌مزاجى دور نيست و هرچه سختتر مىشود گرمى آن بيشتر شود و شيرى از آن مىتراود كه بسيار گرم و زبان‌سوز است . خاصيت : مارچوبه عموما و بويژه مارچوبهء سنگلاخى براى باز شدن بندآمدنهاى درونى و بويژه انسدادهاى كبد و كليه مفيد است و خاصيت زدايندگى دارد . مفاصل : آب‌پزش را براى رفع درد پشت و علاج عرق النسا مىخورند . سر : بيخ مارچوبه را با سركه يا بيخ و تخم را باهم بپزند در تسكين درد دندان بسيار مؤثر است . اندامان غذا : انسدادهاى كبد را باز كند ، داروى يرقان است ، كمى دل‌بهم خوردن در بر دارد . اندامان دفعى : روفس پنداشته است كه قبض است . شايد از ادرار آوردنش باشد . ديگرى عقيده دارد . كه آب پختهء آن مليّن است . و اكثريت برآنند كه در علاج قولنج بلغمى و بادى مفيد است . بيخ آب‌پز مارچوبه ادرار بول كند . عسر البول را از بين ببرد . منى را زياد كند . شهوت انگيزد . در دشوارى باردارى كمك نمايد . تخم آن را بردارند ( شياف كنند ) حيض به راه اندازد و بستگىهاى كليه را بازمىنمايد . زهرها : با شراب بپزند پادزهر رتيل است و شنيده‌ام كه پختهء مارچوبه سگ را مىكشد . هرطمان « 1 » ( جودوسر ، يولاف ) : قوت دانه‌اش همان قوت جو است و در حقيقت چيزى است ميانهء گندم و جو . قاوت و نيم كوبيده‌اش از قاوت و نيم كوبيدهء جو قبض‌تر است . مزاج : معتدل و مايل به رطوبت

--> ( 1 ) - ابو حنيفهء دينورى گويد : هرطمان درختى است مانند چنار و در ساحل عمان رويد . - تحفه .